Α' ΔΕΣΜΗ  -   19/5/2001
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ

ΖΗΤΗΜΑ 1ο

Α. Διαθέτουμε μη ηλεκτρολυτικό υδατικό διάλυμα μη πτητικής στερεής ουσίας. Πώς μεταβάλλονται οι τιμές της τάσης ατμών, του σημείου ζέσεως, του σημείου πήξεως και της ωσμωτικής πίεσης του διαλύματος, όταν προστεθεί νερό σε σταθερή θερμοκρασία; Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας.

Β. Σε δοχείο όγκου V περιέχεται μίγμα των αερίων N₂, O₂ και NO σε θερμοκρασία 200 ^oC . Το μίγμα βρίσκεται σε κατάσταση χημικής ισορροπίας σύμφωνα με την εξίσωση:
Ν₂ + Ο₂    2ΝΟ - 43,2 kcal

Πώς θα μεταβληθεί η ποσότητα του μονοξειδίου του αζώτου (ΝΟ) όταν:
α. Αυξηθεί ο όγκος του δοχείου σε σταθερή θερμοκρασία;
β. Αυξηθεί η θερμοκρασία (V = σταθερό);
γ. Προστεθεί καταλύτης;

Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

A.
i)ΔΡ άρα Ρ
ii)ΔΤ_Α άρα ΣΠ_δλμ
iii)ΔΤ_b άρα ΣΖ_δλμ
iv)V_δλμ άρα Π

B.
α)παραμένει σταθερή
β)η ισορροπία ----> άρα n_ΝΟ
γ)παραμένει σταθερή

ΖΗΤΗΜΑ 2ο

Α. Να γραφούν οι χημικές εξισώσεις των αντιδράσεων που πραγματοποιούνται κατά την επίδραση νατρίου σε
α. 2 - χλωροπροπάνιο
β. προπίνιο
γ. αιθανόλη
δ. προπανικό οξύ
ε. διοξείδιο του άνθρακα στους 360 ^oC.

Β. Να γραφούν και να ονομαστούν τα δυνατά στερεοϊσομερή
α. του γαλακτικού οξέος (2-υδροξυ-προπανικού οξέος)
β. του απλούστερου αλκενίου που εμφανίζει γεωμετρική ισομέρεια.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

A.

B.

ΖΗΤΗΜΑ 3ο

Σε κενό δοχείο εισάγεται ισομοριακό αέριο μίγμα Η₂ και Ι₂.
Το μίγμα θερμαίνεται στους θ ^oC, οπότε το Η₂ και το Ι₂ αντιδρούν και σχηματίζουν αέριο ΗΙ, σύμφωνα με τη χημική εξίσωση:
Μετά την αποκατάσταση της χημικής ισορροπίας παραμένει στο δοχείο το 40% της αρχικής ποσότητας του Η₂.
α. Να υπολογίσετε τη σταθερά χημικής ισορροπίας Κc σε θερμοκρασία θ ^οC.
β. Να υπολογίσετε τη σταθερά χημικής ισορροπίας Κp στην ίδια θερμοκρασία.
γ. Αν υ1 είναι η ταχύτητα της χημικής αντίδρασης προς τα δεξιά και υ2 η ταχύτητα της χημικής αντίδρασης προς τα αριστερά, να βρεθεί ο λόγος U₁ / U₂ στην ίδια θερμοκρασία, όταν στο δοχείο υπάρχει το 80% της αρχικής ποσότητας του Η₂.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΖΗΤΗΜΑ 4ο

Ποσότητα 0,3 mol οργανικής ένωσης Α με μοριακό τύπο C₅H₁₀O₂ υδρολύεται κατά τα 2/3 και προκύπτουν οξύ Β και αλκοόλη Γ. Το οξύ Β αντιδρά πλήρως με PCl₃ και δίνει 15,7 g οργανικής ένωσης Δ. Για την πλήρη οξείδωση ολόκληρης της ποσότητας της αλκοόλης απαιτούνται 200 mL διαλύματος ΚMnO₄ 0,4 M, οξινισμένου με Η2SO₄.

α. Να βρεθούν οι συντακτικοί τύποι των ενώσεων Β και Δ.
β. Να βρεθεί ο συντακτικός τύπος και να γραφεί η ονομασία της ένωσης Γ.
γ. Να γραφεί ο συντακτικός τύπος και η ονομασία της ένωσης Α.

Δίνονται τα ατομικά βάρη C:12, Η:1, Ο:16, Cl:35,5.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Η ένωση Α είναι εστέρας κορεσμένου μονοκαρβονικού οξέος, με κορεσμένη μονοσθενή αλκοόλη, έστω C_νH_2ν+1COOC_μH_2μ+1 με ν+μ+1=5 άρα ν+μ=4

C_νH_2ν+1COOC_μH_2μ+1 + HOH C_νΗ_2ν+1COOH + C_μΗ_2μ+1ΟΗ

αρχ.    0,3
υδρ.    (2/3)0,3=0,2

0,2 ---> 0,2     0,2
y  ---> 0,2     0,2

τελ.   0,1

3C_νH_2ν+1COOH + PCl₃ ---> 3C_νH_2n+1C0Cl + Η₃PO₃
   0,2 mol        ;0,2 mol

'Αρα => ν=1

άρα το οξύ Β CH₃COOH

Από (1) η ένωση Γ είναι CH₃CH₂CH₂CH ή
n_KMnO4 = 0,4 * 0,2 = 0,08 mol

5CH₃CH₂CH₂OH + 4KMnO₄ + 6H₂SO₄ ---> CH₃CH₂COOH + 4MnSO₄ + 2K₂SO₄ + 11H₂O
  0,2 mol          ;0,16 mol    ΑΤΟΠΟ

'Αρα η ένωση Γ και ο εστέρας είναι ο

Ονομασίες:
Α: οξικός ισοπροπυλεστέρας
Β: οξικό (αιθανικό) οξύ
Γ: προπανόλη 2
Δ: CH₃CH₂COCl