Γ' ΔΕΣΜΗ  -   21/5/2001
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ

Α. ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΩΝ:Έκδοση H.DIELS- W. KRANZ, ΤΟΜΟΣ Β'

B. ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ.ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να εξηγήσετε σε ποιά σημεία του διδαγμένου κειμένου αποδεικνύεται ότι το φυσικό δίκαιο προϋπάρχει των νόμων της πολιτείας.

2. Ποιές οι κυριότερες από τις γλωσσικές ιδιοτυπίες του έργου του Θουκυδίδη;

3. : Να γράψετε το δεύτερο πρόσωπο στον ενικό και πληθυντικό αριθμό της προστακτικής του αορίστου β΄στη φωνή που βρίσκονται.

Να γράψετε το δεύτερο πρόσωπο στον ενικό αριθμό της υποτακτικής και προστακτικής του Ενεστώτα, στη φωνή που βρίσκονται.

Να γράψετε το δεύτερο πρόσωπο του πληθυντικού αριθμού σε όλες τις εγκλίσεις του Ενεστώτα

Να γράψετε τη δοτική και αιτιατική του θηλυκού γένους στον πληθυντικό αριθμό.

Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις του ενικού και του πληθυντικού αριθμού.

Να γράψετε τη γενική και αιτιατική του ενικού και του πληθυντικού αριθμού

Να γράψετε τη γενική και την αιτιατική του θηλυκού και του ουδετέρου γένους στον πληθυντικό αριθμό.

μάλιστα: Nα γράψετε τους άλλους βαθμούς του τύπου αυτού

4 α.Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις λέξεις:

β.
Να αναλύσετε τις μετοχές στις αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟΥ

Δικαιοσύνη είναι λοιπόν να μην παραβαίνει κανείς του νόμους της πόλης, Κάθε άνθρωπος, λοιπόν, μπορεί να εφαρμόζει τη δικαιοσύνη με πολύ μεγάλη ωφέλεια για τον εαυτό του, αν ενώπιον μαρτύρων σέβεται και εφαρμόζει τους νόμους, όταν πάλι είναι χωρίς μάρτυρες (αν εφαρμόζει) όσα υπαγορεύει η φύση. Γιατί όσα προστάζουν οι νόμοι είναι πρόσθετα (συμβατικά), ενώ όσα υπαγορεύει η φύση, αναγκαία. Τα σχετικά με τους νόμους προήλθαν από συμφωνία των ανθρώπων και δεν είναι από τη φύση έτσι, τα σχετικά όμως με τη φύση είναι έμφυτα και δεν προήλθαν από συμφωνία των ανθρώπων.
Όταν λοιπόν κάποιος παραβαίνει τους νόμους, αν διαφύγει την προσοχή αυτών με τους οποίους συμφώνησε να τους θεσπίσει αποφεύγει και τον εξευτελισμό και την τιμωρία αν δεν διαφύγει όμως την προσοχή αυτών δεν (αποφεύγει τον εξευτελισμό και την τιμωρία). Αν κάποιος παραβαίνει, αντίθετα απ' ό,τι επιτρέπεται τα σύμφωνα με τη φύση, κι αν ακόμα διαφύγει την προσοχή όλων των ανθρώπων, η ζημιά που θα πάθει δεν θα είναι καθόλου μικρότερη. Γιατί δε ζημιώνεται επειδή παραβίασε κάτι που θεωρείται σωστό, αλλά για κάτι που πραγματικά είναι σωστό.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΔΙΔΑΚΤΟΥ

Και οι αντίπαλοι των προδοτών έχοντας την υπεροχή στο πλήθος έστειλαν μαζί με τον Ευκλή, τον στρατηγό, ο οποίος παρεβρισκόταν από την Αθήνα ως φύλακας της περιοχής γι’ αυτούς, προς τον άλλο στρατηγό αυτών που ήταν στην Θράκη, τον Θουκυδίδη τον γιο του Ολόρου, ο οποίος συνέγραψε αυτά εδώ που βρισκόταν κοντά στη Θάσο (είναι το νησί αποικία των Παρίων, που απέχει από την Αμφίπολη περίπου μισή μέρα ταξίδι), ζητώντας να τους βοηθήσουν. Κι αυτός αφού άκουσε απέπλεε γρήγορα με εφτά πλοία, τα οποία έτυχε να βρίσκονται εκεί, και ήθελε πολύ να φτάσει πρώτος στην Αμφίπολη, πριν να παραδοθεί, διαφορετικά να καταλάβει από πριν την Ηιόνα.

Παρατήρηση 1η

Το απόσπασμα εντάσσεται στη σοφιστική γραμματεία και η αρχή της ανάπτυξης γίνεται με την οριοθέτηση της έννοιας της δικαιοσύνη έτσι όπως καθορίζεται μέσα από την εσωτερίκευση του γραπτού και άγραφου δικαίου. Η τεκμηρίωση της προύπαρξης του φυσικού δικαίου έναντι των νόμων της πολιτείας εντοπίζεται στο εξής χωρίο: "τα μεν γαρ των νόμων επίθετα,αλλά δι' αλήθειαν".
Οι ανθρώπινοι νόμοι είναι «επίθετοι» ενώ οι φυσικοί αναγκαίοι γιατί οι πρώτοι προήλθαν από συμφωνία των μελών της κοινωνίας, είτε άτυπη είτε καταγραμμένη σε κάποιο επίσημο έγγραφο κάτω από την εποπτεία ενός θεσμοθετημένου οργάνου, ενώ οι δεύτεροι έχουν φυσική ύπαρξη. Οι ανθρώπινοι νόμοι δεν μπορούν να διεκδικήσουν καμία απολυτότητα ή διαχρονική ισχύ.
Μ' αυτή την έννοια, είναι επίκτητα χαρακτηριστικά εξαρτώμενα από τις κοινωνικές επιδιώξεις. Αντίθετα, οι φυσικοί νόμοι επιβάλλονται στον άνθρωπο αναγκαστικά, χωρίς να προέλθουν από οποιοδήποτε συμφωνία. Η τήρηση των γραπτών νόμων πιστοποιείται από το σύνολο των μελών της κοινωνίας μέσα από συγκεκριμένο ποινικό σύστημα που επιβάλλει την τιμωρία και τον σωφρονισμό, ενώ στην παράββαση των φυσικών νόμων, είτε ο παραβάτης γίνει αντιληπτός είτε όχι, το μέγεθος της παράβασης παραμένει το ίδιο ώστε η τιμωρία αποκτά εσωτερικό και συνειδησιακό χαρακτήρα. Εννοεί ο σοφιστής ότι οι φυσικοί νόμοι είναι απόλυτα αληθείς, ενώ οι ανθρώπινοι περιορισμένης εμβέλειας και σχετικοί. Ο φυσικός νόμος ανάγεται σ' ένα «υπέρτατο ον» που με την απολυτότητά του καθορίζει τις συντεταγμένες της ανθρώπινης δράσης.
Οι σοφιστές προσβάλλοντας ανεπανόρθωτα το κύρος των θεών και των ανθρώπινων θεσμών και επομένως και του ανθρώπινου νόμου, επιχείρησαν να βάλουν στη θέση του απόλυτου τη φύση απ' όπου θα ρυθμίζονται και θα εξαρτώνται τα πάντα, ως ένα απόλυτο κριτήριο αξιολόγησης.

Παρατήρηση 2η

Οι κυριότερες από τις γλωσσικές ιδιοτυπίες του Θουκυδίδη είναι οι εξής:
α) Χρησιμοποιεί συχνά ποιητικές και σπάνιες λέξεις: αιεί ( αντί αεί),
β) Προτιμά τις αρχαϊκότερες προθέσεις ξυν και ες αντί των συν και εις και τα αρχαϊκότερα συμπλέγματα σσκαι ρς αντί των ττ και ρρ: ξύμμαχος, εσβαίνω, θαρσώ, πράσσω κ.λπ.,
γ) χρησιμοποιεί συχνά το ουδέτερο επιθέτων και μετοχών στη θέση των ουσιαστικών: το βουλόμενον (αντί η βούλησις),
δ) κάνει πλατιά χρήση του σύνθετου ρήματος για να δηλώσει περισσότερες από μια επιρρηματικές σχέσεις υποκειμένου ή αντικειμένου: υπεξανάγομαι,
ε) χρησιμοποιεί συχνά το σχήμα υπερβατό.

Παρατήρηση 3η

3α.πρόοδος - πρόδοτε
απόσχες - απόσχετε

παρης - πάρισθι
προκαταλαμβάνης - προκαταλάμβανε

πλείτε - πλέητε - πλέοιτε - πλείτε
ταίσδε - τάσδε - τισί- τινάς
πλου - πλω - πλουν - πλων - πλοις - πλους
νεώς - ναύν - νεών - ναυς

των ημισειών - των ημισέων
τας ημισείας - τα ημίσεα -ημίση

μάλα - μάλλον - μάλιστα

Παρατήρηση 4η

4α. τοις προδιδούσι: επιθετική μτχ ως δοτική αντικειμενική στο «οι εναντίοι».
Αυτοίς: δοτική προσωπική χαριστική ή αντικείμενο ρήματος.
Φύλαξ: επιρρηματικό κατηγορούμενο σκοπού.
Παρούσαι: Κατηγορηματική μτχ από το ρήμα «έτυχον».

4β. τοις προδιδούσι: τούτοις, οι προεδίδοσαν
ακούσας: επεί ήκουσε.